Ένας στους 10 μαθητές Γυμνασίου στην Ελλάδα καπνίζει ή ατμίζει 

Ενώ διεθνώς το κάπνισμα θεωρείται ξεπερασμένο, στην Ελλάδα εξακολουθούμε να έχουμε «φυτώρια» νέων καπνιστών. Τα «φυτώρια» αυτά τροφοδοτούνται κυρίως από τις γεύσεις των ηλεκτρονικών τσιγάρων και απαιτούνται συντονισμένες δράσεις προκειμένου να αποτραπεί η χρήση προϊόντων καπνού από τους νέους.

της Αλεξίας Σβώλου

Έχει αποδειχτεί επιστημονικά με πληθώρα μελετών ότι το κάπνισμα συνδέεται με πολλά χρόνια νοσήματα, με πρώτες στη λίστα τις καρδιοπάθειες, που  εξακολουθούν να αποτελούν τον πιο μαζικό «δολοφόνο» κοστίζοντας τη ζωή σε 18 εκατομμύρια ανθρώπους ετησίως. Σχεδόν δύο Ελλάδες σκοτώνουν τα καρδιαγγειακά νοσήματα κάθε χρόνο και οι καπνιστές έχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο από όλους τους ανεξάρτητους παράγοντες κινδύνου.   Ακολουθούν, στη λίστα της νοσηρότητας και της θνησιμότητας που συνδέεται με το κάπνισμα, οι  καρκίνοι και τα χρόνια αναπνευστικά αποφρακτικά νοσήματα, όπως η ΧΑΠ. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να διευκρινίσουμε ότι το κάπνισμα αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης και θανάτου από καρκίνο -όχι μόνο για τον καρκίνο του πνεύμονα για τον οποίο στην Ελλάδα έχουμε περίπου 10.000 νέα περιστατικά ετησίως και σχεδόν 8000  θανάτους ετησίως-αλλά για όλους τους καρκίνους και συνδέεται εξαιρετικά στενά με τον καρκίνο της ουροδόχου κύστης για τον οποίο στην πατρίδα μας εξακολουθούμε να καταγράφουμε ανησυχητική αύξηση, όταν η τάση στην Ευρώπη βαίνει μειούμενη. Ο λόγος για αυτή την στενή συσχέτιση εντοπίζεται στο γεγονός ότι η ουροδόχος κύστη είναι ένα κλειστό όργανο και τα υπολείμματα του καπνού που βρίσκονται στον οργανισμό και παραμένουν στα ούρα μένουν για μεγάλα χρονικά διαστήματα σε επαφή με το επιθήλιο της ουροδόχου κύστης.

Ο καρκίνος μπορεί να εμφανίζεται στην ενήλικη ζωή αλλά φυσικά η ζημιά ξεκινάει πολλά χρόνια νωρίτερα αφού η διαδικασία της καρκινογένεσης είναι πολυετής. Σύμφωνα με μία πρόσφατη έρευνα που έγινε στην Ελλάδα το 10% των παιδιών και των εφήβων ηλικίας από 13 έως 15 ετών καπνίζει, όπως αναφέρει η παιδίατρος Αναστασία Μπαρμπούνη, καθηγήτρια Δημόσιας Υγείας, Υγιεινής  και πρόληψης Νόσων, στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, (ΠΑΔΑ). Αυτό είναι ένα εύρημα ανησυχητικό, γιατί το κάπνισμα στους νέους δημιουργεί νέο «φυτώριο» καπνιστών και επιπλέον αυξάνει πολύ τα χρόνια έκθεσης στις βλαβερές συνέπειες του τσιγάρου, με αποτέλεσμα να αθροίζεται- πολλαπλασιάζεται η βλάβη στον οργανισμό.

Κάθε στρατηγική μείωσης της βλάβης στοχεύει ακριβώς στο να μην δημιουργούνται νέοι καπνιστές και η μείωση της βλάβης είναι μία ρεαλιστική πολιτική υγείας που λαμβάνει υπόψη το γεγονός ότι κάποιοι άνθρωποι δεν θα σταματήσουν ποτέ -για παράδειγμα- να καπνίζουν, οπότε πρέπει το κράτος να τους προσφέρει μία διέξοδο που είναι λιγότερο βλαβερή από το κάπνισμα. Οι στρατηγικές μείωσης της βλάβης δεν ξεκίνησαν από το κάπνισμα, ξεκίνησαν από τα ναρκωτικά παραδεχόμενος ότι κάποιοι άνθρωποι δυσκολεύονται ή αδυνατούν να κόψουν μία επιβλαβή συνήθεια και συνεπώς πέραν από την οριστική αποχή ή διακοπή θα πρέπει να κράτος να μπορεί να προτείνει μεθόδους που επιτρέπουν μία λιγότερο βλαβερή χρήση.

Για  να επιτύχουν οι στρατηγικές μείωσης της βλάβης στους νέους, θα πρέπει πρώτα απ’ όλα να απαγορευτούν οι γεύσεις στα εναλλακτικά καπνικά προϊόντα γιατί οι γεύσεις είναι αυτές που προσελκύουν τους εφήβους και τα παιδιά. Όπως επισημαίνει ο πρόεδρος της  Ελληνικής Αντικαρκινικής Εταιρείας, Ευάγγελος Φιλόπουλος εάν αύριο απαγορεύονταν οι γεύσεις στα εναλλακτικά καπνικά προϊόντα, τότε ούτε 1%  δεν θα έπεφταν οι πωλήσεις τους στους ενήλικες, γιατί ο ενήλικας δεν καπνίζει προϊόντα με γεύση τσίχλας, φράουλας, καραμέλας ή σοκολάτας. Όμως οι πωλήσεις στα παιδιά -που ούτως ή άλλως είναι παράνομες και υλοποιούνται αυτή την εποχή  δράσεις, με application που θα ταυτοποιεί την ηλικία του χρήστη – αγοραστή ώστε να μην μπορούν να έχουν πρόσβαση στα προϊόντα καπνού οι ανήλικοι-  θα έπεφταν στο ναδίρ γιατί τα παιδιά αυτό ακριβώς επιδιώκουν, την γεύση. Τα παιδιά ελκύονται από την γεύση που την θεωρούν funky στοιχείο και ελκύονται και από τα γκάτζετ. Συνεπώς χρειάζονται ειδική προσέγγιση για να πεισθούν ότι το κάπνισμα είναι ξεπερασμένο, βλαβερό, σκοτώνει γιατί αυτή η ρητορική και αυτό το «αφήγημα» δεν επιδρά σε ανθρώπους μιας ηλικίας κοντά στα 18-20 έτη που θεωρούν τον εαυτό τους άτρωτο και αθάνατο!