Διαφήμιση
Μέσα στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας – ΠΟΥ υπάρχει ένας φορέας που ασχολείται αποκλειστικά με τα εμβόλια και εκδίδει κάθε χρόνο τις επικαιροποιημένες συστάσεις για τους εμβολιασμούς στον γενικό πληθυσμό και τις ειδικές ομάδες. Ο φορέας αυτός λέγεται SAGE και κάθε χρόνο εκδίδει τις νέες συστάσεις για τον γενικό πληθυσμό και τις ειδικές ομάδες, μέσω μιας «επιτροπής» που την συνθέτουν η Dr. Hanna Nohynek, πρόεδρος του SAGE, η Dr. Kate O’Brien, διευθύντρια Τμήματος Ανοσοποίησης, Εμβολίων και Βιολογικών ουσιών του ΠΟΥ και ο Dr. Joachim Hombach, Γενικός Γραμματέας του SAGE και επικεφαλής Σύμβουλος Υγείας του ΠΟΥ. Οι επικαιροποιημένες συστάσεις αφορούν τον αναπνευστικό συγκυτιακό ιό (με νεοαφιχθέν εμβόλιο) τη γρίπη, την ερυθρά-ιλαρά-παρωτίτιδα, την πολιομυελίτιδα και την ευλογιά των πιθήκων-mpox.\
της Αλεξίας Σβώλου
Ιός RSV
Για τον αναπνευστικό συγκυτιακό ιό (RSV), ο SAGE συνιστά την ανοσοποίηση με εμβολιασμό των γυναικών σε εγκυμοσύνη και των βρεφών σε όλες τις χώρες. Η σύσταση για τις μητέρες αφορά εμβολιασμό και για τα βρέφη χορήγηση μονοκλωνικού αντισώματος, για την πρόληψη της σοβαρής λοίμωξης RSV στα βρέφη. Για τις χώρες που θα εντάξουν στο εθνικό πρόγραμμα εμβολιασμών τον εμβολιασμό των εγκύων, με το ολοκαίνουριο εμβόλιο, ο SAGE συστήνει μια δόση εμβολίου στο 3ο τρίμηνο της εγκυμοσύνης. Θυμίζουμε ότι τα εμβόλια έναντι του RSV είναι πρόσφατα «όπλα» στην φαρέτρα, η χορήγησή τους έλαβε πέρσι έγκριση από τις Ρυθμιστικές Αρχές και μέχρι τώρα δεν υπήρχε η δυνατότητα προληπτικού εμβολιασμού. Γι αυτό άλλωστε το 2023 βαφτίστηκε «χρονιά του RSV» καθώς με την αποδρομή της πανδημίας covid19, o ιός RSV σάρωσε γραφεία και σχολεία στέλνοντας πολλά παιδιά, ενήλικες και ηλικιωμένους στο κρεβάτι για ανάρρωση, ακόμα και σε νοσηλεία.
Γρίπη
Για την εποχική γρίπη, τον συνήθη ύποπτο, ο SAGE εκδίδει ετησίως συστάσεις αφότου ο ΠΟΥ ανακοινώσει την σύνθεση των αντιγριπικών εμβολίων, βάσει των κυκλοφορούντων στελεχών του ιού. Τα εμβόλια επικαιροποιούνται με την προσθήκη των στελεχών που επικρατούν, ώστε να αυξάνεται η αποτελεσματικότητά τους.
Εμβόλια που βασίζονται στο αυγό (παλιάς κοπής μεθοδολογία) θα κυκλοφορήσουν:
για τη γρίπη Α (H1N1),
για την γρίπη Α (H3N2)
και για την γρίπη Β.
Από ανασυνδυασμένη πρωτεϊνη ή νουκλεϊκά οξέα (νέας κοπής μεθοδολογίας) θα κυκλοφορήσουν:
για την γρίπη A (H1N1),
για την γρίπη Α (H3N2),
για τη γρίπη Β
και τετραδύναμο Β εμβόλιο.
Ερυθρά-ιλαρά-παρωτίτιδα
Για τον προφυλακτικό εμβολιασμό έναντι του ιού της ερυθράς (rubella) ο SAGE αναθεώρησε προς τα πάνω το όριο της εμβολιαστικής κάλυψης, που πρέπει να επιτευχθεί και έως τώρα ήταν στο 80% του πληθυσμού. Το εμβόλιο που είναι συνδυαστικό ερυθράς-ιλαράς-παρωτίτιδας (RCV) πρέπει να χορηγηθεί σε ακόμα περισσότερα παιδιά ώστε να αυξηθεί περαιτέρω η εμβολιαστική κάλυψη για να αποφευχθεί ο κίνδυνος επιδημικών εξάρσεων. Θυμίζουμε ότι οι επιδημικές εξάρσεις κυρίως της ιλαράς σε μη εμβολιασμένο ή ελλιπώς εμβολιασμένο πληθυσμό έχουν οδηγήσει τα τελευταία χρόνια σε πολλές νοσηλείες με βαριά λοίμωξη ιλαράς και έχουν κοστίσει πολλές ανθρώπινες ζωές.
Πολιομυελίτιδα
Για τον εμβολιασμό έναντι του ιού της πολιομυελίτιδας ο Sage διατύπωσε επιφυλάξεις για τον επερχόμενο τερματισμό του προγράμματος προληπτικού εμβολιασμού με το διδύναμο πόσιμο εμβόλιο bOPV, καθώς η «εξαφανισμένη» πολιομυελίτιδα έχει επανεμφανιστεί ειδικά σε περιοχές όπου είναι εύθραυστη η δημόσια υγεία λόγω εμπόλεμων συρράξεων ή ακραίων καιρικών φαινομένων.
Mpox
Επικαιροποίηση γίνεται και στις συστάσεις του SAGE για τον προληπτικό εμβολιασμό έναντι του ιού της ευλογιάς των πιθήκων που πλέον ονομάζεται ιός mpox. Ο ΠΟΥ κατέθεσε έκθεση της τρέχουσας κατάστασης των επιδημικών εξάρσεων που καταγράφηκαν κυρίως στην Αφρική, με κρούσματα να φτάνουν και στην Ευρώπη στα μέσα Αυγούστου. Στα μέσα του Σεπτέμβρη ο ΠΟΥ εξέδωσε προέγκριση του πρώτου εμβολίου MVA-BN έναντι της ευλογιάς των πιθήκων, περιλαμβάνοντάς το στην λίστα των προ-εγκεκριμένων εμβολίων. Έτσι αναμένεται να διευκολυνθεί η πρόσβαση των ευάλωτων ομάδων πληθυσμού στον εμβολιασμό για την προστασία από τον ιό mpox. Όπως τόνισε ο Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ Dr Tedros Adhanom Ghebreyesus, η πρώτη προ-έγκριση εμβολίου για την mpox αποτελεί σημαντικό βήμα για την μείωση της μετάδοσης και την αντιμετώπιση των επιδημικών εξάρσεων κυρίως στην Αφρική. Το εν λόγω εμβόλιο παράγεται από την φαρμακοβιομηχανία Bavarian Nordic A/S. Ο γενικός διευθυντής του ΠΟΥ επισημαίνει πως τώρα πρέπει να αυξηθεί η διάθεσή του και να δοθούν δωρεάν εμβόλια με δωρεές στα φτωχότερα κράτη, ενώ πρέπει οι ευάλωτες ομάδες πληθυσμού (δηλαδή οι επαγγελματίες υγείας και οι ομόφυλοι άνδρες) να αποκτήσουν διευρυμένη πρόσβαση, όχι μόνο στον εμβολιασμό έναντι της mpox αλλά και σε διαγνωστικά τεστ και άλλα «εργαλεία», που θα εμποδίσουν τη μετάδοση. Το εμβόλιο MVA-BN μπορεί να χορηγηθεί σε άτομα ηλικίας άνω των 18 ετών, σε δύο δόσεις, με 4 εβδομάδες διαφορά μεταξύ τους και το σκεύασμα μπορεί να διατηρηθεί σε θερμοκρασίες ψυγείου 2–8°C για 8 εβδομάδες. Σύμφωνα με τον SAGE το εμβόλιο μπορεί να χρησιμοποιηθεί και εκτός ένδειξης σε βρέφη παιδιά και εφήβους καθώς και σε έγκυες και σε ανοσοκατεσταλμένα άτομα που βρίσκονται σε ομάδα υψηλού κινδύνου.
Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι η χορήγηση μιας δόσης εμβολίου MVA-BN πριν την έκθεση στον ιό προστατεύει έως και 76% από την mpox ενώ η χορήγηση δύο δόσεων επιτυγχάνει 82% αποτελεσματικότητα.
HPV
Αναφορικά με την παγκόσμια εμβολιαστική κάλυψη για τον ιό HPV, που ευθύνεται για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας και άλλους 9 καρκίνους, ο SAGE πέτυχε να αυξήσει την εμβολιαστική κάλυψη. Κρίσιμος παράγοντας θεωρείται και ο εμβολιασμός των αγοριών που πλέον παρέχεται στην χώρα μας δωρεάν για αγόρια (και κορίτσια φυσικά ηλικίας άνω των 9 ετών).
Ελονοσία
Μετά από προσπάθειες ετών για την ανάπτυξη εμβολίων κατά της ελονοσίας, τα αποτελεσματικά εμβόλια που αναπτύχθηκαν έως και το τέλος του 2023 είχαν δοθεί σε 13 Αφρικανικές χώρες ώστε να μειωθούν οι βαριές νοσηλείες και οι θάνατοι παιδιών κάτω των 5 ετών. Θυμίζουμε ότι η ελονοσία αποτελεί στον αναπτυσσόμενο κόσμο την πρώτη αιτία παιδικής θνησιμότητας. Η αύξηση της διαθεσιμότητας των εμβολίων το 2024 και το 2025 σε πρόσθετες χώρες αναμένεται να μεγιστοποιήσει τον θετικό αντίκτυπο του εμβολιασμού! Η ελονοσία ενδημεί -με συνεχιζόμενη μετάδοση- σε 85 χώρες/περιοχές του πλανήτη (WHO, World Malaria Report, 2023), κυρίως στην υποσαχάρια Αφρική, την Ασία και τη Λατινική Αμερική. Η ελονοσία ήταν ενδημική και σε αρκετές χώρες της Ευρώπης και της Βόρειας Αμερικής έως τα μισά του 20ού αιώνα, εκριζώθηκε όμως από αυτές, κατόπιν εντατικών προγραμμάτων ελέγχου. Στην Ελλάδα η ελονοσία εκριζώθηκε το 1974, μετά από εντατικό και επίπονο πρόγραμμα καταπολέμησης (1946-1960). Έκτοτε καταγράφονται πανελλαδικά ετησίως 20-110 εισαγόμενα κρούσματα ελονοσίας, δηλαδή κρούσματα που προσβλήθηκαν σε χώρα του εξωτερικού. Η καταγραφή εισαγόμενων κρουσμάτων ελονοσίας είναι απολύτως αναμενόμενη, με την αύξηση των ταξιδιών και μετακινήσεων πληθυσμών παγκοσμίως, και παρατηρείται σε όλες τις αναπτυγμένες χώρες. Σήμερα η ελονοσία εξακολουθεί να καταγράφει (με στοιχεία του 2022) (249 εκατομμύρια κρούσματα ετησίως και να προκαλεί περισσότερους από 600.000 θανάτους.
