Επείγουσα έγκριση στο πρώτο διαγνωστικό τεστ για την ευλογιά των πιθήκων (mpox)

Ένα μεγάλο βήμα για τον περιορισμό της έξαρσης της ευλογιάς των πιθήκων (mpox), γίνεται με την έγκριση του πρώτου διαγνωστικού τεστ για τη νόσο. Η έξαρση αφορά κυρίως την Αφρική αλλά εισαγόμενα κρούσματα έχουν καταγραφεί και σε άλλες ηπείρους και στην Ευρώπη, γεννώντας ανησυχία στις Υγειονομικές Αρχές. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έδωσε το πράσινο φως στο διαγνωστικό τεστ, με διαδικασία καταχώρισης χρήσης έκτακτης ανάγκης, που αποτελεί έναν τρόπο αξιολόγησης και καταχώρησης των μη εγκεκριμένων εμβολίων, φαρμάκων και διαγνωστικών εργαλείων, ώστε να γίνονται πιο γρήγορα διαθέσιμα σε ευάλωτους πληθυσμούς που τα έχουν περισσότερο ανάγκη.

της Αλεξίας Σβώλου

Το διαγνωστικό τεστ για την mpox ονομάζεται Alinity m MPXV τεστ και αναπτύχθηκε από την Abbott Molecular Inc. Αποτελεί κρίσιμο διαγνωστικό παράγοντα για την επέκταση της δυνατότητας έγκαιρης διάγνωσης της νόσου mpox, σε μια εποχή που οι διαγνωστικές ανάγκες αυξάνονται κατακόρυφα. Η έγκαιρη διάγνωση της ευλογιάς των πιθήκων (mpox) είναι σημαντική για τον περιορισμό της λοίμωξης και εξασφαλίζει πιο αποτελεσματική θεραπεία για τους ασθενείς, καθώς τα αντιικά φάρμακα δρουν καλύτερα όταν χορηγούνται νωρίτερα στην πορεία της ασθένειας. Επιπλέον έχοντας την εμπειρία του AIDS/HIV στο παρελθόν, κανείς δεν θέλει να επιστρέψουμε σε εκείνες τις σκοτεινές εποχές, που οι ασθενείς υφίσταντο ρατσισμό γιατί είχαν προσβληθεί από μια σεξουαλικώς κυρίως μεταδιδόμενη ασθένεια που καταγράφει έξαρση ειδικά σε συγκεκριμένες ευάλωτες πληθυσμιακές ομάδες.

Έως και σήμερα αποτελεί κοινό μυστικό πως η έλλειψη διαγνωστικών εργαλείων και η καθυστέρηση στην επιβεβαίωση των κρουσμάτων mpox συμβάλλουν στην έξαρση του ιού και καθιστούν δύσκολη την αντιμετώπιση των επιδημικών της εξάρσεων, ειδικά στην Αφρική. Η πιο πρόσφατη επιδημική έξαρση καταγράφηκε τον περασμένο Αύγουστο, με εισαγόμενα κρούσματα να φτάνουν σε ελάχιστο χρόνο και στη Γηραιά Ήπειρο, αρχικά στις Σκανδιναβικές χώρες.

Το 2024, (και με δεδομένα έως και τα μέσα Σεπτεμβρίου) περισσότερα από 30.000 ύποπτα περιστατικά καταγράφηκαν στις αφρικανικές χώρες με τα περισσότερα να εντοπίζονται στο Κονγκό, το Μπουρουντί και τη Νιγηρία. Στο Κονγκό, μόνο ένα στα 3 ύποπτα περιστατικά (37%) υποβλήθηκαν σε μοριακό έλεγχο για την επιβεβαίωση της λοίμωξης-γεγονός που καταδεικνύει το μεγάλο διαγνωστικό κενό αναφορικά με την mpox.

Η παρουσία του ιού της ευλογιάς των πιθήκων –mpox στο προς εξέταση δείγμα ταυτοποιείται με τεστ NAAT, δηλαδή δοκιμασία ενίσχυσης νουκλεϊκού οξέος. Το κατάλληλο δείγμα είναι αυτό που λαμβάνεται από τις δερματικές βλάβες. Το νέο διαγνωστικό εργαλείο της Abbott Molecular Inc, με την ονομασία Alinity m MPXV είναι ένα PCR τεστ που επιτρέπει την ανίχνευσή του DNA του ιού mpox (και των δύο στελεχών Ι και ΙΙ, δηλαδή και του παλαιότερου και του νέου που ευθύνεται για την πρόσφατη επιδημική έξαρση) από το δείγμα που φέρει τις δερματικές βλάβες και εν προκειμένω τις χαρακτηριστικές φυσαλίδες.

Η ανάπτυξη του πρώτου διαγνωστικού εργαλείου για την ευλογιά των πιθήκων-mpox και η ένταξή του στην διαδικασία καταχώρησης χρήσης έκτακτης ανάγκης αποτελεί ορόσημο στην προσπάθεια για την διεύρυνση του testing στις πληγείσες χώρες, επεσήμανε η Dr. Yukiko Nakatani, Υποδιευθύντρια του Τομέα Πρόσβασης σε Φάρμακα και Προϊόντα Υγείας του ΠΟΥ. Η διαδικασία αυτή βοηθά να επιταχυνθεί η διαθεσιμότητα σωτήριων υγειονομικών προϊόντων, όπως προληπτικά εμβόλια, διαγνωστικά τεστ και θεραπείες σε πληθυσμούς που τις έχουν ανάγκη ακόμα και αν αυτά τα προϊόντα υγείας δεν έχουν λάβει έγκριση από τον FDA ή τον ΕΜΑ. Έως τώρα ο ΠΟΥ έχει λάβει 3 συμπληρωματικές αιτήσεις για αξιολόγηση και ένταξη στην ίδια διαδικασία για ισάριθμα διαγνωστικά εργαλεία για την mpox.

Η κατάσταση της επιδημίας έως τώρα

Τις τελευταίες εβδομάδες, 14 χώρες της Αφρικής έχουν αναφέρει κρούσματα της ευλογιάς των πιθήκων (mpox) στον ΠΟΥ. Η Δημοκρατία του Κονγκό εξακολουθεί να «σηκώνει» το μεγαλύτερο φορτίο με 5610 επιβεβαιωμένα κρούσματα και 25 θανάτους μέχρι τα μέσα του Σεπτέμβρη. Ακολουθεί το Μπουρουντί με 853 επιβεβαιωμένα κρούσματα και η Νιγηρία με 78 επιβεβαιωμένα κρούσματα. Στις χώρες αυτές δεν καταγράφηκαν θάνατοι. Η ποιοτική ανάλυση του δείγματος μιας έρευνας που πραγματοποιήθηκε στο Κονγκό φανερώνει ότι το 34% των κρουσμάτων είναι άτομα που ζουν σε καταυλισμούς προσφύγων και το 75% των κρουσμάτων αφορά παιδιά και εφήβους ηλικίας έως 17 ετών. Συνολικά στο 34% των περιστατικών η μετάδοση του ιού mpox έγινε μέσω του σεξ και το ήμισυ αυτών των περιστατικών αφορά εργάτες του σεξ.