
Μια πρόσφατη μελέτη από το Πανεπιστήμιο Cambridge της Μ. Βρετανίας υποδηλώνει ότι η εμμηνόπαυση διαδραματίζει βασικό ρόλο στην αυξημένη ευαλωτότητα των γυναικών στην άνοια και ειδικότερα στη νόσο Αλτσχάιμερ.
Οι ερευνητές ανέλυσαν μαγνητικές τομογραφίες εγκεφάλου από 125.000 γυναίκες και διαπίστωσαν ότι η εμμηνόπαυση σχετίζεται με μετρήσιμες μειώσεις της φαιάς ουσίας , δηλαδή εκείνων των περιοχών του εγκεφάλου όπου οι πληροφορίες επεξεργάζονται. Οι επιστήμονες εντόπισαν επίσης μειώσεις όγκου σε περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με τη μνήμη, το συναίσθημα, την προσοχή και τη λήψη αποφάσεων. Αυτές οι μεταβολές συνδέθηκαν επίσης με την κακής ποιότητας ύπνου, το αυξημένο άγχος και την κατάθλιψη. Οι πληγείσες περιοχές του εγκεφάλου συμπίπτουν με εκείνες που είναι πιο ευάλωτες στη νόσο Αλτσχάιμερ, την πιο κοινή μορφή άνοιας. Αυτό δεν σημαίνει ότι η εμμηνόπαυση προκαλεί άνοια, αλλά υποδηλώνει πως η εμμηνόπαυση μπορεί να επηρεάσει την πορεία της υγείας του εγκεφάλου για χρόνια ή και δεκαετίες μετά.
Αυτά τα ευρήματα φέρνουν στο προσκήνιο την επίδραση του φύλου στην υγεία του εγκεφάλου και ανοίγουν την συζήτηση για το gender medicine, δηλαδή την ιατρική αντιμετώπιση με βάση το φύλο. Επίσης, εξηγούν γιατί οι γυναίκες διατρέχουν όχι μόνο μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου Αλτσχάιμερ, αλλά και άλλων νευρολογικών παθήσεων, συμπεριλαμβανομένης της πολλαπλής σκλήρυνσης και της κατάθλιψης.
Αν και οι γυναίκες αντιμετωπίζουν υψηλότερο κίνδυνο άνοιας, ο εγκέφαλός τους συχνά επιδεικνύει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα. Ωστόσο, αυτή η ανθεκτικότητα μπορεί να αποτελέσει δίκοπο μαχαίρι, καλύπτοντας τις υφιστάμενες αλλαγές στον εγκέφαλο για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Στη νόσο Αλτσχάιμερ, οι γυναίκες συχνά εμφανίζουν λιγότερα συμπτώματα νωρίς, παρά τη συσσώρευση απεικονιστικών ευρημάτων στον εγκέφαλο. Όταν εμφανιστούν τα συμπτώματα, η επιδείνωση εμφανίζεται ταχύτερα και πιο δραματικά.
Υπάρχουν πολλές άλλες κρίσιμες κοινωνικές και βιολογικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών που εξηγούν γιατί τα αποτελέσματα της υγείας του εγκεφάλου μπορεί επίσης να ποικίλλουν τόσο ευρέως, όπως είναι για παράδειγμα το γνωστικό απόθεμα. Πρόκειται για την ικανότητα του εγκεφάλου να προσαρμόζεται και να διατηρεί ένα ορισμένο επίπεδο λειτουργίας, ακόμη και όταν αντιμετωπίζει βλάβες (συμπεριλαμβανομένων εκείνων που προκαλούνται από την άνοια συμπεριλαμβανομένης της νόσου Αλτσχάιμερ). Η εκπαίδευση, η διανοητικά απαιτητική εργασία, η κοινωνική και σωματική δραστηριότητα και η δια βίου μάθηση συμβάλλουν στην ανάπτυξη του γνωστικού αποθέματος. Το γνωστικό απόθεμα δεν διαμορφώνεται μόνο από τη βιολογία, αλλά και από την κοινωνική πραγματικότητα. Ταυτόχρονα, τα ισχυρά κοινωνικά δίκτυα, η συναισθηματική νοημοσύνη και η προσαρμοστικότητα, ιδιότητες που συχνά ενισχύονται στις γυναίκες, μπορούν να ενισχύσουν την ανθεκτικότητα και να καθυστερήσουν την εμφάνιση των συμπτωμάτων. Ένας άλλος βασικός παράγοντας κινδύνου άνοιας έγκειται στις ανοσολογικές διαφορές μεταξύ των φύλων. Οι γυναίκες γενικά έχουν ισχυρότερη ανοσοαπόκριση από τους άνδρες . Ενώ αυτό τις προστατεύει από τις λοιμώξεις, μπορεί επίσης να αυξήσει την ευπάθεια σε αυτοάνοσες παθήσεις, όπου το ανοσοποιητικό σύστημα γίνεται υπερδραστήριο και επιτίθεται στα κύτταρα του σώματος θεωρώντας τα «ξένα». Η ανοσολογική απόκριση μπορεί να γίνει ιδιαίτερα υπερδραστήρια καθώς οι γυναίκες μεγαλώνουν ή κατά τη διάρκεια των ορμονικών μεταβολών.
Αυτή η αυξημένη ανοσοποιητική δραστηριότητα επεκτείνεται στον εγκέφαλο. Η χρόνια νευροφλεγμονή, που συχνά προκαλείται από ένα μη επαρκώς ρυθμισμένο ανοσοποιητικό σύστημα, αναγνωρίζεται ολοένα και περισσότερο ως παράγοντας που συμβάλλει στη νόσο Αλτσχάιμερ, καθώς και στην πολλαπλή σκλήρυνση και στις διαταραχές της διάθεσης .
Τα χρωμοσώματα έχουν επίσης σημασία. Οι γυναίκες έχουν δύο χρωμοσώματα Χ, ενώ οι άνδρες έχουν ένα Χ και ένα Υ. Πολλά γονίδια που σχετίζονται με το ανοσοποιητικό σύστημα βρίσκονται στο χρωμόσωμα Χ . Ωστόσο, ορισμένα από αυτά τα γονίδια είναι σε θέση να ξεφύγουν από τη συνήθη διαδικασία που απενεργοποιεί τη δραστηριότητά τους στις γυναίκες. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε υψηλότερη έκφραση των γονιδίων του ανοσοποιητικού συστήματος και των φλεγμονωδών γονιδίων – ενδεχομένως αυξάνοντας την ευαισθησία σε αυτοάνοσες και νευροφλεγμονώδεις διαταραχές.
Πώς τα οιστρογόνα συνδέονται με τον εγκέφαλο
Μία από τις πιο σημαντικές πληροφορίες από την πρόσφατη μελέτη του Πανεπιστημίου Cambridge αφορά τον μεταβολισμό του εγκεφάλου. Ο εγκέφαλος είναι ένα όργανο που καταναλώνει ενέργεια, χρησιμοποιώντας κυρίως γλυκόζη (απλά σάκχαρα) ως κύρια πηγή ενέργειας. Τα οιστρογόνα παίζουν σημαντικό ρόλο στον τρόπο με τον οποίο τα εγκεφαλικά κύτταρα χρησιμοποιούν τη γλυκόζη. Τα οιστρογόνα βοηθούν τα εγκεφαλικά κύτταρα να χρησιμοποιούν τη γλυκόζη αποτελεσματικά, υποστηρίζοντας την ενέργεια που απαιτείται για τη σκέψη και τη μνήμη.
Όταν όμως τα επίπεδα οιστρογόνων μειώνονται κατά την εμμηνόπαυση, ο εγκέφαλος μπορεί να γίνει λιγότερο αποτελεσματικός στην παραγωγή ενέργειας από τη γλυκόζη. Αυτό μπορεί να δημιουργήσει ένα ήπιο, χρόνιο ενεργειακό έλλειμμα σε ευάλωτες περιοχές του εγκεφάλου. Με την πάροδο του χρόνου, αυτό το μεταβολικό στρες μπορεί να αυξήσει την ευαισθησία σε διεργασίες που συνδέονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ. Αυτή η μεταβολική πτυχή θα μπορούσε επίσης να εξηγήσει γιατί συμπτώματα όπως η «εγκεφαλική ομίχλη» (το περίφημο brain fog), η κόπωση, οι αλλαγές στη διάθεση και η διαταραχή του ύπνου είναι κοινά κατά την εμμηνόπαυση και ταλαιπωρούν εκατομμύρια γυναίκες παγκοσμίως.
Η νόσος Αλτσχάιμερ και άλλες εγκεφαλικές διαταραχές αναπτύσσονται υπό διαφορετικές βιολογικές συνθήκες στις γυναίκες και τους άνδρες. Οι μελέτες για την υγεία του εγκεφάλου, καθώς και οι εξετάσεις, οι θεραπείες και οι στρατηγικές πρόληψης, πρέπει να αντικατοπτρίζουν αυτή την πραγματικότητα. Παράγοντες όπως οι ορμόνες, ο μεταβολισμός, ο τρόπος ζωής και η ανοσοποιητική λειτουργία επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο αναπτύσσεται η νόσος Αλτσχάιμερ και άλλες εγκεφαλικές διαταραχές. Όλα όσα γνωρίζουμε σήμερα υποδεικνύουν πως ο εγκέφαλος των γυναικών είναι πολύπλοκος, προσαρμοστικός και επηρεάζεται από τις ορμονικές μεταβολές, τις οποίες η ιατρική έχει μόλις αρχίζει να αναγνωρίζει.
Σχόλια
Σχετικά Άρθρα

Όραση: Μπορεί να την επηρεάσει η νόσος Αλτσχάιμερ;

Τριχοειδοσκόπηση: Ένα πολύτιμο εργαλείο στη ρευματολογία

ΑΙ:Οι επεμβάσεις με laser για τα μάτια πιο ακριβείς από ποτέ

Κερατόκωνος και laser μυωπίας

Ασκήσεις μυαλού με τα νέα βιβλία της Αγκάθα Κρίστι, μισό αιώνα μετά το θάνατό της

Διατροφή και εμμηνόπαυση

Ύπνος και σακχαρώδης διαβήτης: Μια στενή και αμφίδρομη σχέση















