Διαφήμιση
Μια σημαντική κλινική μελέτη ερευνητών του University College London (UCL), που στοχεύει να μεταμορφώσει τη διάγνωση της νόσου Αλτσχάιμερ μέσω μιας απλής εξέτασης αίματος, καλωσορίζει τους πρώτους συμμετέχοντες, οι οποίοι θα στρατολογηθούν μέσω κλινικών μνήμης σε όλο το Ηνωμένο Βασίλειο.
της Αλεξίας Σβώλου
Η ομάδα ADAPT (Διάγνωση Νόσου Αλτσχάιμερ και pTau217 Πλάσματος), με επικεφαλής τον καθηγητή Jonathan Schott και τη Δρα. Ashvini Keshavan (και οι δύο από το Ινστιτούτο Νευρολογίας Queen Square του UCL), διερευνά κατά πόσον μια εξέταση αίματος που μετρά την πρωτεΐνη p-tau217 μπορεί να βελτιώσει την έγκαιρη και ακριβή διάγνωση της νόσου Αλτσχάιμερ. Η απόδειξη της αξίας της στην κλινική πράξη θα μπορούσε να συμβάλει στην επίτευξη έγκαιρης και πιο δίκαιης πρόσβασης στη διάγνωση και στις μελλοντικές θεραπείες σε ολόκληρο το Εθνικό Σύστημα Υγείας (NHS).
Η κλινική δοκιμή θα εξετάσει εάν η παροχή των αποτελεσμάτων των εξετάσεων αίματος στους ασθενείς και τους κλινικούς ιατρούς τους κοντά στην έναρξη μιας αξιολόγησης για προβλήματα μνήμης και σκέψης μπορεί να βοηθήσει στη διάγνωση και να καθοδηγήσει αποφάσεις για περαιτέρω έρευνες και θεραπείες. Η μελέτη στοχεύει στην πρόσληψη 1.100 συμμετεχόντων μέσω των υπηρεσιών μνήμης του NHS και θα συμπεριλάβει άτομα από διαφορετικό γεωγραφικό, εθνικό και οικονομικό υπόβαθρο, καθώς και άτομα που ζουν με άλλα προβλήματα υγείας, ώστε να διασφαλιστεί ότι τα ευρήματα είναι σχετικά και συμπεριλαμβάνουν τον ευρύτερο πληθυσμό.
Αυτή η ιστορική κλινική μελέτη αποτελεί μέρος του Blood Biomarker Challenge, ενός προγράμματος πολλών εκατομμυρίων λιρών που υποστηρίζεται από την Alzheimer's Society, το Alzheimer's Research UK και τους παίκτες του People's Postcode Lottery. Η πρωτοβουλία στοχεύει να προσδιορίσει εάν η εξέταση αίματος είναι αξιόπιστη σε ένα ευρύ φάσμα ασθενών, γεγονός που θα την καθιστούσε μια μορφή διαγνωστικής που να ταιριάζει με την ακρίβεια των τρεχουσών μεθόδων.
Η νόσος Αλτσχάιμερ, η πιο συχνή αιτία άνοιας, συνδέεται με τη συσσώρευση δύο βασικών πρωτεϊνών στον εγκέφαλο, της πρωτεϊνης αμυλοειδές και της ταυ πρωτεϊνης. Ένας από τους πιο πολλά υποσχόμενους βιοδείκτες στο αίμα, η p-tau217, αντικατοπτρίζει την παρουσία τόσο της αμυλοειδούς όσο και της ταυ στον εγκέφαλο. Αναδυόμενα στοιχεία υποδηλώνουν ότι οι εξετάσεις αίματος, όπως η p-tau217 πλάσματος, μπορούν να ανιχνεύσουν αυτές τις πρωτεΐνες με την ίδια ακρίβεια με τις τρέχουσες μεθόδους, όπως οι σαρώσεις PET αμυλοειδούς και οι οσφυονωτιαίες παρακεντήσεις, και ως εκ τούτου μπορεί να έχουν τη δυνατότητα να προσφέρουν μια λιγότερο επεμβατική, πιο προσιτή και οικονομικά αποδοτική εναλλακτική λύση.
Αν και αυτές οι εξετάσεις αίματος δεν αποτελούν αυτόνομα διαγνωστικά εργαλεία, θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως μέρος μιας ευρύτερης κλινικής αξιολόγησης για την επιβεβαίωση της διάγνωσης της νόσου Αλτσχάιμερ σε άτομα που ήδη έχουν προβλήματα μνήμης ή σκέψης.
Η ομάδα ADAPT έχει ήδη αξιολογήσει και επικυρώσει την ακρίβεια και την απόδοση της εξέτασης αίματος p-tau217, η οποία έχει πλέον καθιερωθεί στο Εργαστήριο Νευροανοσολογίας και Εγκεφαλονωτιαίου υγρού του Εθνικού Νοσοκομείου Νευρολογίας και Νευροχειρουργικής του NHS . Η ομάδα διεξάγει τώρα μια κλινική δοκιμή για να αποδείξει ότι η εξέταση είναι ακριβής, οικονομικά αποδοτική και κατάλληλη για ενσωμάτωση στην καθημερινή φροντίδα σε όλες τις υπηρεσίες μνήμης του NHS.
Η πρώτη κλινική δοκιμή ADAPT ξεκίνησε την εγγραφή στο Essex Partnership University NHS Foundation Trust στα τέλη Αυγούστου, με 19 επιπλέον εξειδικευμένα Κέντρα NHS να έχουν προγραμματιστεί σε όλο το Ηνωμένο Βασίλειο. Όλοι οι συμμετέχοντες στη μελέτη ADAPT θα λάβουν τυπικές διαγνωστικές αξιολογήσεις και φροντίδα. Οι μισοί από τους προγραμματισμένους συμμετέχοντες θα λάβουν τα αποτελέσματα των αιματολογικών τους εξετάσεων εντός τριών μηνών από την πρώτη τους αξιολόγηση στην υπηρεσία μνήμης, ενώ οι άλλοι μισοί θα λάβουν τα δικά τους μετά από 12 μήνες.
Η ομάδα θα αξιολογήσει εάν η παροχή αποτελεσμάτων νωρίτερα βοηθά στην επιτάχυνση της διάγνωσης, καθοδηγεί τις αποφάσεις σχετικά με περαιτέρω έρευνες και επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο τόσο οι ασθενείς όσο και οι κλινικοί γιατροί ερμηνεύουν και ανταποκρίνονται στα αποτελέσματα. Οι ερευνητές θα αξιολογήσουν επίσης τον αντίκτυπο των αποτελεσμάτων των αιματολογικών εξετάσεων στην ποιότητα ζωής χρησιμοποιώντας ένα σύστημα που ονομάζεται EQ-5D-5L, ένα τυποποιημένο όργανο για τη μέτρηση της ποιότητας ζωής που σχετίζεται με την υγεία, καθώς και του κόστους υγειονομικής περίθαλψης, και τη σημασία τους για άτομα από διαφορετικά εθνοτικά υπόβαθρα ή με παθήσεις όπως η νεφρική νόσος.
Τι απαντούν οι επιστήμονες
Ο καθηγητής Jonathan Schott του Ινστιτούτου Νευρολογίας Queen Square του UCL και Ιατρικός Διευθυντής στο Alzheimer's Research UK, δήλωσε: «Είμαστε ενθουσιασμένοι που καλωσορίζουμε τους συμμετέχοντες στη δοκιμή ADAPT – ένα κρίσιμο μέρος της Πρόκλησης Βιοδεικτών Αίματος, η οποία ελπίζουμε ότι θα μας οδηγήσει ένα βήμα μπροστά στην επανάσταση του τρόπου με τον οποίο διαγιγνώσκουμε την άνοια. Μετά από δεκαετίες έρευνας, έχουμε πλέον μια εξέταση αίματος για τη νόσο Αλτσχάιμερ, η οποία υποστηρίζεται από ισχυρά επιστημονικά στοιχεία και παρέχει συγκρίσιμες πληροφορίες με άλλες διαγνωστικές εξετάσεις υψηλού επιπέδου, όπως οι σαρώσεις PET και οι οσφυονωτιαίες παρακεντήσεις, αλλά είναι πολύ πιο προσιτή και φθηνότερη.»
Επί του παρόντος, όπως εξηγούν οι ερευνητές του UCL μόνο περίπου το 2% των ατόμων που έχουν διαγνωστεί με Αλτσχάιμερ έχουν πρόσβαση σε μία από αυτές τις διαγνωστικές εξετάσεις που θεωρούνται ιδιαίτερα πολύτιμες. Ενώ η έγκαιρη και ακριβής αναγνώριση της νόσου Αλτσχάιμερ είναι ήδη σημαντική για την πρόσβαση στις τρέχουσες θεραπείες και τον σχεδιασμό της φροντίδας, θα καταστεί ακόμη πιο κρίσιμη καθώς θα αναδύεται μια νέα γενιά θεραπειών που μπορούν να επιβραδύνουν την επιδείνωση της μνήμης και της σκέψης. Η έγκαιρη διάγνωση θα είναι το κλειδί για να διασφαλιστεί ότι αυτές οι εξελίξεις θα φτάσουν στους ανθρώπους που τις χρειάζονται περισσότερο.
Η Δρ. Ashvini Keshavan από το Ινστιτούτο Νευρολογίας UCL Queen Square πρόσθεσε: «Ένα σημαντικό χαρακτηριστικό αυτής της δοκιμής είναι ότι καταγράφει την επίδραση της εξέτασης αίματος στην περαιτέρω φροντίδα και διαχείριση. Η δοκιμή μας δεν αφορά την επιβεβαίωση της ακρίβειας της εξέτασης αίματος, όπως έχουμε ήδη κάνει σε προηγούμενη έρευνα. Αντίθετα, πρόκειται για το να δείξουμε ότι στην πραγματικότητα κάνει τη διαφορά για τους ασθενείς και ελπίζουμε ότι μπορεί να τους βοηθήσει να λάβουν διάγνωση νωρίτερα».
Η καθηγήτρια Fiona Carragher, επικεφαλής πολιτικής και έρευνας στην Εταιρεία Αλτσχάιμερ, δήλωσε: «Η πρόσφατη Έρευνα Βιωμένων Εμπειριών μας αποκάλυψε ότι μόνο το ένα τρίτο των ατόμων με άνοια ένιωσε ότι η εμπειρία τους από τη διαδικασία διάγνωσης ήταν θετική, ενώ πολλά ανέφεραν ότι φοβούνται να λάβουν μια διάγνωση. Ως αποτέλεσμα, πολύ συχνά, η άνοια διαγιγνώσκεται αργά, περιορίζοντας την πρόσβαση σε υποστήριξη, θεραπεία και ευκαιρίες για προγραμματισμό. Για πολλούς σε όλο το Ηνωμένο Βασίλειο, η λήψη αυτής της διάγνωσης παραμένει μια σημαντική πρόκληση - μια πρόκληση για την οποία θα χρειαστεί να συνεργαστούν η κοινωνία, οι ερευνητές και οι κυβερνήσεις».
Η έναρξη της δοκιμής ADAPT – μέρος της συνεργασίας Blood Biomarker Challenge – σηματοδοτεί ένα κρίσιμο βήμα προς αυτή την κατεύθυνση. Οι εξετάσεις αίματος θα μπορούσαν να προσφέρουν μια ταχύτερη και πιο προσιτή οδό διάγνωσης. Η Blood Biomarker Challenge έχει δεσμευτεί να συγκεντρώσει τα απαραίτητα στοιχεία για να φέρει αυτές τις καινοτόμες εξετάσεις στη φροντίδα του NHS, προσφέροντας πραγματικά οφέλη για τα άτομα που ζουν με άνοια και τις οικογένειές τους.
Η Δρ Sheona Scales, Διευθύντρια Έρευνας στο Alzheimer's Research UK, πρόσθεσε: «Σήμερα, ένα στα τρία άτομα με άνοια δεν έχει λάβει διάγνωση. Η δοκιμή ADAPT αποτελεί μια σημαντική ευκαιρία για να αλλάξει αυτό και να μεταμορφωθεί ο τρόπος με τον οποίο διαγιγνώσκεται η άνοια σε ολόκληρο το Ηνωμένο Βασίλειο. Δείχνει πώς οι συνεχείς επενδύσεις στην έρευνα οδηγούν σε σημαντικές ανακαλύψεις στην άνοια».
Ένα μέλος της ομάδας ADAPT Patient and Public Involvement (PPI), ο 75χρονος Michael White, ο οποίος φροντίζει τη σύζυγό του Kathryn, δήλωσε: «Όλοι γνωρίζαμε ότι υπήρχε κάτι σοβαρό, αλλά οι επαγγελματίες υγείας δεν μπορούσαν να το εντοπίσουν. Χρειάστηκαν δυόμισι χρόνια για να τεθεί η διάγνωση. Μια εξέταση αίματος σαν κι αυτή θα βοηθούσε να γίνει η διάγνωση από την αρχή και θα έκανε πραγματική διαφορά για εμάς». Η Κάθριν Γουάιτ, 74 ετών, πρόσθεσε: «Ξέραμε ότι κάτι δεν πήγαινε καλά και έκανα πράγματα όπως το να χανόμουν σε μέρη με τα οποία ήμουν εξοικειωμένη. Ήταν ανακούφιση, από πολλές απόψεις, η διάγνωση, επειδή βοήθησε να το κατανοήσουμε».
