Ηθική ανάπτυξη: Η θεωρία της κοινωνικής μάθησης

Οι προσεγγίσεις που χρησιμοποιούνται συχνότερα σήμερα είναι η θεωρία της κοινωνικής μάθησης, η γνωστικό-εξελικτική θεωρία και η κοινωνικο-ηθική θεωρία.Αυτές οι θεωρίες θεωρούνται «πρακτικές» επειδή περιγράφουν και εξηγούν το φαινόμενο της ηθικής ανάπτυξης και προσφέρουν έναν οδηγό για εκπαιδευτικούς που ενδιαφέρονται να τροποποιήσουν στάσεις και συμπεριφορές.

Η θεωρία της κοινωνικής μάθησης

Η θεωρία αυτή αναπτύχθηκε το 1977 από τον Καναδοαμερικανό ψυχολόγο Άλμπερτ Μπαντούρα.

Σύμφωνα με αυτήν, η ηθική είναι οι συμπεριφορές που ευθυγραμμίζονται με τις αξίες και τους κανόνες της κοινωνίας. Παραδείγματα: να δείχνεις σεβασμό στους άλλους και να είσαι ειλικρινής. Τα παιδιά μαθαίνουν ηθικά κατάλληλες ή ακατάλληλες συμπεριφορές μέσω της παρατήρησης και της ενθάρρυνσης ή μη των συμπεριφορών από το περιβάλλον τους.

Για παράδειγμα, ο Τιμ, ένας έφηβος παίκτης χόκεϋ βλέπει τον προπονητή του να κάνει χειραψία με τον αντίπαλο προπονητή στο τέλος ενός αγώνα. Ο Τιμ μαθαίνει ότι η χειραψία είναι μια κατάλληλη συμπεριφορά μετά από ένα παιχνίδι και με τη σειρά του πιθανότατα θα διαμορφώσει την ίδια συμπεριφορά δίνοντας επίσης τα χέρια με τους αντιπάλους του. Ο προπονητής μπορεί να ενισχύσει τη συμπεριφορά του Τιμ λέγοντάς του «καλά έκανες» ή χτυπώντας τον στην πλάτη. Με τη σειρά του, ο Tim θα είναι πιο πιθανό να δώσει τα χέρια με τον αντίπαλό του στο επόμενο παιχνίδι του επειδή έχει λάβει ενθάρρυνση για τη συμπεριφορά του.

Τα παιδιά και οι έφηβοι μαθαίνουν αποδεκτές συμπεριφορές παρακολουθώντας τους ενήλικες και τους συνομηλίκους και είναι πιο πιθανό να επαναλάβουν συμπεριφορές  οι οποίες ενθαρρύνονται.

Οι θεωρητικοί της κοινωνικής μάθησης αναγνωρίζουν ότι τα παιδιά αναπτύσσουν μια αίσθηση ηθικής από εξωτερικές και εσωτερικές επικυρώσεις. Αρχικά, οι συμπεριφορές των παιδιών επικυρώνονται εξωτερικά από τους γονείς και την κοινωνία μέσω μηχανισμών τιμωρίας και ενθάρρυνσης. Με την πάροδο του χρόνου, οι έφηβοι εσωτερικεύουν πρότυπα για αποδεκτή συμπεριφορά και αναπτύσσουν την ικανότητα να ρυθμίζουν και να αξιολογούν τη δική τους συμπεριφορά (Bandura, 1991). Οι έφηβοι με τη σειρά τους νιώθουν αυτο-ικανοποίηση και αυτοσεβασμό όταν συμπεριφέρονται σύμφωνα με τα εσωτερικά τους πρότυπα αποδεκτής συμπεριφοράς.

Σύμφωνα με τη θεωρία της κοινωνικής μάθησης, η ηθική ωρίμανση συμβαίνει μέσω της κοινωνικοποίησης καθώς τα παιδιά και οι έφηβοι συνειδητοποιούν και εσωτερικεύουν τα πρότυπα ηθικής συμπεριφοράς της κοινωνίας.

Πηγή: «Human Motor Development”-A Lifespan approach (Greg Payne, Larry Isaacs)

Πηγή: basetraining.org