Ο συνδυασμός κοινών ιώσεων και ελονοσίας μπορεί να προκαλέσει οξεία αναπνευστική ανεπάρκεια

Διαλύθηκε το μυστήριο που κάλυπτε την έως πρόσφατα «μη διαγνωσμένη» λοίμωξη που είχε προκαλέσει αυξημένο αριθμό κρουσμάτων και θανάτων στις αρχές του Δεκέμβρη στο Κονγκό. Πρόκειται για συνδυασμό κοινών ιώσεων του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος με ελονοσία ο οποίος προκαλεί οξεία αναπνευστική ανεπάρκεια κυρίως στα νήπια, με αυξημένη θνητότητα.

της Αλεξίας Σβώλου

Ένας από τους τελευταίους υγειονομικούς συναγερμούς της χρονιάς που φεύγει αφορά την καταγραφή μιας βαριάς αναπνευστικής λοίμωξης –κυρίως σε παιδιά- στο Κονγκό, με συνέπεια να υπάρξουν πολλοί θάνατοι. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας εντόπισε τις βαριές νοσήσεις και τον αυξημένο αριθμό των θανάτων, μετά από νόσηση που έμοιαζε στα συμπτώματα με γρίπη, αλλά παρουσίαζε βαρύτερη κλινική εικόνα και στη συνέχεια εξέδωσε προειδοποίηση αναφέροντας τη νόσο ως «μη διαγνωσμένη».

Ωστόσο το πέπλο μυστηρίου που κάλυπτε την έως πρόσφατα μη διαγνωσμένη νόσο διαλύθηκε όταν ολοκληρώθηκαν οι πρώτοι μοριακοί έλεγχοι σε 430 δείγματα. Τα δείγματα που λήφθηκαν από τους ασθενείς και όσους έχασαν τη ζωή τους έδειξαν ότι επρόκειτο για συνδυασμό κοινών ιώσεων του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος με ελονοσία. Αρχικά οι αναφορές έκαναν λόγο για εμπύρετη νόσο με βήχα αδυναμία και μυικούς πόνους, ενώ σε ορισμένα περιστατικά καταγράφηκαν κι άλλα συμπτώματα συναφή με οξείες αναπνευστικές λοιμώξεις. Μέσα στην εβδομάδα από 8/12 έως 16/12 καταγράφηκαν 891 κρούσματα στο Κονγκό και 48 θάνατοι. Στο μεταξύ τα δείγματα που ελήφθησαν από τους ασθενείς βγήκαν θετικά σε ελονοσία αλλά και σε μια πληθώρα αναπνευστικών ιών όπως είναι ο ιός της γρίπης Α Η1Ν1, οι ρινοϊοί, ο κορονοϊός SARS-COV-2, άλλοι κορονοϊοί του απλού κρυολογήματος, οι ιοί της παραγρίπης με μονόκλωνο RNA και οι ανθρώπινοι αδενοϊοί.  Παρότι τα εργαστηριακά τεστ είναι ακόμα σε εξέλιξη τα πρώτα ευρήματα δείχνουν ότι ο συνδυασμός των απλών εποχικών ιώσεων με τη νόσο που προκαλεί το παράσιτο της ελονοσίας μπορούν να οδηγήσουν σε βαριά αναπνευστική λοίμωξη με αυξημένη θνητότητα στον πληθυσμό των πιο ευάλωτων ασθενών. Η κατάσταση επιδεινώθηκε από το γεγονός ότι πολλοί ασθενείς ήταν παράλληλα και υποσιτισμένοι. Επειδή η ελονοσία πλήττει κυρίως βρέφη και νήπια έως 5 ετών και παράλληλα στις ίδιες ηλικίες είναι μεγαλύτερος ο κίνδυνος υποσιτισμού στις αναπτυσσόμενες χώρες, η θνητότητα της συνδυαστικής λοίμωξης διαπιστώθηκε πως ήταν αυξημένη σε αυτές τις τρυφερές ηλικίες.

Ο νέος αυτός κώδωνας κινδύνου του ΠΟΥ μάς υπενθυμίζει ότι δεν πρέπει να υποτιμούμε το φορτίο νοσηρότητας και θνητότητας των απλών ιώσεων του ανώτερου αναπνευστικού, ούτε το τι μπορεί να προκαλέσει μια συννοσηρότητα μεταξύ αυτών κι άλλων παθογόνων, ειδικά σε πληττόμενες περιοχές του πλανήτη, από πολέμους, μεταναστευτικές ροές, πλημμύρες, ξηρασίες, σεισμούς και άλλες κρίσεις. Καθώς η κλιματική αλλαγή επηρεάζει την επάρκεια των τροφίμων και σε συνδυασμό με την ακρίβεια αυξάνει την επισιτιστική ανασφάλεια σε πολλές περιοχές του πλανήτη (όχι μόνο στην Αφρική), ας λάβουμε αυτή την καταγραφή του ΠΟΥ ως μια διαρκή υπενθύμιση πως ζούμε σε έναν περίπλοκο κόσμο όπου οι συχνά απαντώμενες λοιμώξεις της κοινότητας μπορούν πάντα να βρουν τρόπο να γίνουν πιο επικίνδυνες και πιο φονικές –και γι αυτό δεν πρέπει ποτέ να εφησυχάζουμε. Ταυτόχρονα πρέπει να συνειδητοποιήσουμε πως η επισιτιστική ανασφάλεια είναι εξίσου επικίνδυνη με την πιο φονική πανδημία, καθώς οδηγεί σε εξασθένηση του ανοσοποιητικού συστήματος, με συνέπεια κοινά παθογόνα να γίνονται πιο απειλητικά, πρωτίστως για τα παιδιά και τους ηλικιωμένους.